Ses, Söz ve Eylem

 Siyasetin konuşmayla, tartışmayla, kelimelerle ve seslerin anlamlandırılmasıyla doğrudan ilgilisi var. Antik Yunan'dan bu yana siyaset, konuşma biçimleri, sesle sözle yakından ilgili; bugün için de bunlar geçerli. Platon, Retoriğe düşmandı; kitlelerin konuşarak yanlış yönlendirilebileceğinin farkındaydı. Ama kendisinin takip ettiği Sokratik yöntem de diyaloglarla ilerliyordu. Konuşarak doğru bilgiyi doğurma isteği...

Aynı sözler, kelimeler farklı bağlamlarda yeniden ele alınabilir. Bugün için barış, demokrasi, özgürlük gibi kavramların hepsi bu tartışmanın içinde. Kimin sözü geçecek tartışması, siyasetin ana gündemini oluşturuyor. Kavramları dilediğince kullandırabilmek, hegemonik olmanın göstergelerinden biri. Batı merkezli düşünce, o dillerin ve o bölge siyasetinin yükselmesiyle doğrudan ilgiliydi. Beyaz adamın, kadını, siyahı, düşmanı, ötekiyi tanımlama süreci, insanlık tarihini şekillendirdi. Dışarıda bırakılanların kendini tanımlama isteği ise hak mücadelelerinin temelini oluşturdu.

Sözlerin eyleme dönüşmesi, bazen sloganlarla, bazen müzikle, bazen espriyle, gülerek, bazen de bağırarak olabilir. O yüzden konuşmaya devam etmek, hem siyaset yapmak hem de insan olmakla ilgili. Tam da bu nedenle sadece iyi ve kötü değil, işleyişin kendisi önem kazanıyor. İnsanlığın içini nasıl dolduracağız? Tanımlanmış, sınırlanmış alanları nasıl değiştireceğiz, bunun temelini eksenini nasıl kuracağız? Ekonomik mi, kültürel mi, ırksal mı; hangi ilkelerle? Kalem kağıtla mı, yapay zekayla mı; hangi araçlarla?

Konuşanlar arasında Deniz Göktaş gibi esprili olanlar da var, Trump gibi sürekli savrulan ve aşağılayıcı bir dil kullanan da... Sözün öznesi, hitap ettiği kişiler, konu aldığı nesne siyasal çerçeveyi çiziyor. Buna siyasal teoride söylemsel çerçeve deniyor ve 90lardan sonra sıkça tartışıldı, kullanıldı. Kavramlara yüklenen anlamı, siyasal güçle eş görmek, siyasetin nasıl işleyeceğini belirliyor. Daha geniş, tartışmacı, kapsayıcı bir dil mi yoksa susturmaya yönelik mi? Kavramlara yüklenen anlamın siyasal mücadele olması, hangi araçların nasıl ne zaman kullanılacağıyla ilgili. Bunun en tipik örneklerinden biri de şiddet. Şiddetin kullanımı, talepleri şekillendirirken eylemin kendisini baştan tanımlıyor. Suç mu, direniş mi, terör mü, şiddet mi?  Aynı eylemin başkaları tarafından farklı yorumlanması, hangi eksen ve ilkelerle hareket edildiğiyle doğrudan ilgili. Söz konusu ilkeler artık sadece liberal-piyasacı doğularla şekillenmiyor. Günümüzün yükselen krizinde, geçmiş güzel günler özlemini daha sık yükselten muhafazakar argümanlar daha çok karşılık buluyor.